ໂດຣນ ແລະ AI: ການນຳໃຊ້ ຄອມພິວເຕີວິຊັນ ເພື່ອສຳຫຼວດລະເບີດຕົກຄ້າງ (UXO) ໃນລາວ

ປະເທດລາວຂອງພວກເຮົາ ແມ່ນໜຶ່ງໃນປະເທດທີ່ໄດ້ຮັບຜົນກະທົບຈາກລະເບີດຕົກຄ້າງທີ່ບໍ່ທັນແຕກ (UXO) ຫຼາຍທີ່ສຸດໃນໂລກ. ເຖິງແມ່ນວ່າສົງຄາມຈະຈົບລົງໄປຫຼາຍທົດສະວັດແລ້ວ, ແຕ່ປະຊາຊົນລາວ, ໂດຍສະເພາະຊາວນາກະສິກອນໃນແຂວງຊຽງຂວາງ, ສະຫວັນນະເຂດ ແລະ ສາລະວັນ ຍັງຄົງຕ້ອງປະເຊີນກັບຄວາມສ່ຽງໃນທຸກໆຄັ້ງທີ່ລົງມືຂຸດດິນກຽມດິນເພື່ອປູກເຂົ້າ ຫຼື ປູກກາເຟ.

ການເກັບກູ້ລະເບີດດ້ວຍວິທີດັ້ງເດີມໂດຍນຳໃຊ້ເຄື່ອງກວດຈັບໂລຫະ ແມ່ນວຽກງານທີ່ໃຊ້ເວລາຫຼາຍ, ອັນຕະລາຍ ແລະ ຮຽກຮ້ອງຄວາມລະມັດລະວັງສູງສຸດ. ແຕ່ໃນຍຸກປັດຈຸບັນ, ເຕັກໂນໂລຊີໃໝ່ໆກຳລັງກາຍມາເປັນຄວາມຫວັງໃໝ່. ບົດຄວາມນີ້ຈະພາທ່ານໄປຮູ້ຈັກກັບການນຳໃຊ້ ໂດຣນ (Drones) ຮ່ວມກັບເຕັກໂນໂລຊີ ປັນຍາປະດິດ (AI) ແລະ ຄອມພິວເຕີວິຊັນ (Computer Vision) ເພື່ອຊ່ວຍແກ້ໄຂບັນຫານີ້ຢ່າງປອດໄພ ແລະ ວ່ອງໄວກວ່າເກົ່າ.

ປັນຍາປະດິດ (AI) ແລະ ຄອມພິວເຕີວິຊັນ (Computer Vision) ແມ່ນຫຍັງ?

ສຳລັບຫຼາຍໆຄົນ, ຄຳວ່າ AI ຫຼື ປັນຍາປະດິດ ອາດຟັງເບິ່ງຄືເລື່ອງໄກຕົວ ຫຼື ມີແຕ່ໃນຮູບເງົາ. ແຕ່ໃນຄວາມເປັນຈິງ, AI ແມ່ນພຽງແຕ່ໂປຣແກຣມຄອມພິວເຕີທີ່ຖືກສ້າງຂຶ້ນມາໃຫ້ມີຄວາມສາມາດໃນການຮຽນຮູ້ ແລະ ຕັດສິນໃຈຄ້າຍຄືມະນຸດ.

ຄອມພິວເຕີວິຊັນ (Computer Vision - CV) ແມ່ນພາກສ່ວນໜຶ່ງຂອງ AI ທີ່ເຮັດໜ້າທີ່ປຽບເໝືອນ “ດວງຕາ ແລະ ສະໝອງ” ຂອງຄອມພິວເຕີ. ລອງນຶກພາບເບິ່ງວ່າ: ເວລາຊາວນາເຫັນກ້ອນເຫຼັກກົມໆຢູ່ກາງທົ່ງນາ, ຕາຂອງເພິ່ນຈະສົ່ງພາບນັ້ນໄປທີ່ສະໝອງ, ແລະ ສະໝອງກໍຈະແປຜົນທັນທີວ່າ “ນີ້ຄືບົມບີ (Bombie), ບໍ່ແມ່ນກ້ອນຫີນທຳມະດາ, ຫ້າມຈັບເດັດຂາດ”.

ຄອມພິວເຕີວິຊັນກໍເຮັດວຽກໃນຮູບແບບດຽວກັນ! ມັນໃຊ້ກ້ອງຖ່າຍຮູບແທນດວງຕາ, ແລະ ໃຊ້ AI ແທນສະໝອງ ເພື່ອວິເຄາະວ່າຮູບພາບທີ່ມັນເຫັນນັ້ນແມ່ນຫຍັງ ແລະ ມີລັກສະນະຄ້າຍຄືລະເບີດຫຼືບໍ່.

ໂດຣນ ແລະ AI ເຮັດວຽກຮ່ວມກັນແນວໃດໃນການຊອກຫາ UXO?

ການນຳໃຊ້ເຕັກໂນໂລຊີນີ້ເພື່ອຄົ້ນຫາລະເບີດຕົກຄ້າງໃນປະເທດລາວ ມີຂັ້ນຕອນທີ່ໜ້າສົນໃຈດັ່ງນີ້:

1. ການບິນສຳຫຼວດທາງອາກາດ (Aerial Surveying)

ແທນທີ່ຈະໃຫ້ເຈົ້າໜ້າທີ່ເກັບກູ້ຍ່າງເຂົ້າໄປໃນປ່າຕຶບໜາທີ່ສ່ຽງອັນຕະລາຍ, ພວກເຂົາຈະສົ່ງ ໂດຣນ ບິນຂຶ້ນໄປສຳຫຼວດແທນ. ໂດຣນເຫຼົ່ານີ້ຈະຖືກຕິດກ້ອງຖ່າຍຮູບຄວາມລະອຽດສູງ, ລວມເຖິງເຊັນເຊີກວດຈັບຄວາມຮ້ອນ (Thermal cameras) ເພື່ອຖ່າຍຮູບພາບໜ້າດິນຫຼາຍພັນຮູບຈາກມຸມສູງ.

2. ການວິເຄາະຮູບພາບດ້ວຍ AI (AI Image Analysis)

ຮູບພາບຫຼາຍພັນຮູບຈາກໂດຣນຈະຖືກສົ່ງເຂົ້າໄປໃນລະບົບ AI. ຖ້າໃຫ້ຄົນມາອ່ານຮູບເຫຼົ່ານີ້ເທື່ອລະຮູບ ອາດຕ້ອງໃຊ້ເວລາເປັນອາທິດ. ແຕ່ລະບົບຄອມພິວເຕີວິຊັນ ສາມາດສະແກນຮູບພາບທັງໝົດໄດ້ພາຍໃນບໍ່ເທົ່າໃດນາທີ. ມັນຈະຊອກຫາລັກສະນະທີ່ໜ້າສົງໄສເຊັ່ນ:

• ຮອຍຂຸມໃນອະດີດທີ່ເກີດຈາກລະເບີດທີ່ແຕກແລ້ວ (ເຊິ່ງມັກຈະໝາຍຄວາມວ່າມີບົມບີຕົກຄ້າງຢູ່ໃກ້ໆ)
• ຮູບຊົງຂອງໂລຫະທີ່ຕ່າງຈາກທຳມະຊາດ
• ຮ່ອງຮອຍການປ່ຽນແປງຂອງໜ້າດິນແຄມແມ່ນ້ຳຂອງ ຫຼື ໃນສວນກາເຟທີ່ປາກຊ່ອງ

3. ການສ້າງແຜນທີ່ຄວາມສ່ຽງ (Risk Mapping)

ເມື່ອ AI ພົບຈຸດທີ່ໜ້າສົງໄສ, ມັນຈະໝາຍຈຸດນັ້ນລົງໃນແຜນທີ່ດິຈິຕອນ. ເຮັດໃຫ້ໜ່ວຍງານເກັບກູ້ລະເບີດ (ເຊັ່ນ: ໂຄງການ UXO Lao ຫຼື ໜ່ວຍງານ MAG) ຮູ້ໄດ້ທັນທີວ່າຄວນຈະນຳກຳລັງຄົນ ແລະ ເຄື່ອງຈັກລົງໄປກວດກາຢ່າງລະອຽດຢູ່ຈຸດໃດ, ເຊິ່ງປອດໄພ ແລະ ມີຈຸດປະສົງທີ່ຊັດເຈນກວ່າການຍ່າງກວດແບບປູພົມ.

ເປັນຫຍັງເຕັກໂນໂລຊີນີ້ຈຶ່ງສຳຄັນສຳລັບປະເທດລາວ?

ເຕັກໂນໂລຊີນີ້ບໍ່ໄດ້ມາປ່ຽນແທນເຈົ້າໜ້າທີ່ເກັບກູ້ລະເບີດ, ແຕ່ມາເຮັດໃຫ້ວຽກງານຂອງພວກເພິ່ນມີປະສິດທິພາບບັນລຸເປົ້າໝາຍໄດ້ດີຂຶ້ນ:

• ຄວາມປອດໄພສູງສຸດ (Safety First): ການຮູ້ຕຳແໜ່ງລ່ວງໜ້າ ຊ່ວຍຫຼຸດຜ່ອນຄວາມສ່ຽງທີ່ເຈົ້າໜ້າທີ່ຈະຍ່າງໄປຢຽບລະເບີດໂດຍບັງເອີນ.
• ປະຢັດເວລາ (Time Efficiency): ການກວດຈັບດ້ວຍໂລຫະແບບເກົ່າ ມັກຈະພົບກັບໄມ້, ກະປ໋ອງ, ຫຼື ເຫຼັກຂີ້ໝ້ຽງ ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ເສຍເວລາໃນການຂຸດອີ່ຫຼີ. AI ຊ່ວຍຄັດກັ່ນກອງພື້ນທີ່ເປົ້າໝາຍໃຫ້ແຄບລົງ ແລະ ຊັດເຈນຂຶ້ນ.
• ຟື້ນຟູຊີວິດການເປັນຢູ່ (Livelihood Improvement): ເມື່ອເຮົາສາມາດເກັບກູ້ລະເບີດໄດ້ໄວຂຶ້ນ, ໝາຍຄວາມວ່າຊາວນາລາວສາມາດນຳດິນກັບມາປູກຝັງ, ສ້າງລາຍຮັບພັດທະນາເສດຖະກິດໃນຊຸມຊົນໄດ້ໄວຂຶ້ນເຊັ່ນກັນ.

ຈຸດສຳຄັນທີ່ຄວນຈື່ (Key Takeaways)

• ຄອມພິວເຕີວິຊັນ (Computer Vision) ແມ່ນ AI ທີ່ສາມາດ “ເບິ່ງເຫັນ” ແລະ ວິເຄາະຮູບພາບ ຫຼື ວິດີໂອ ຄືກັນກັບຕາຂອງມະນຸດ.
• ໂດຣນ ຈະເຮັດໜ້າທີ່ເກັບກຳຮູບພາບທາງອາກາດ ໂດຍບໍ່ຕ້ອງເອົາຄົນເຂົ້າໄປສ່ຽງ.
• AI ຈະວິເຄາະຮູບພາບເພື່ອຫາຮູບຊົງ ຫຼື ສັນຍານຂອງລະເບີດຕົກຄ້າງ ຢ່າງວ່ອງໄວ.
• ເຕັກໂນໂລຊີນີ້ຊ່ວຍໃຫ້ການສ້າງແຜນທີ່ ແລະ ເກັບກູ້ UXO ໃນລາວ ມີຄວາມປອດໄພ, ປະຢັດເວລາ ແລະ ຊ່ວຍຄືນພື້ນທີ່ທຳມາກິນໃຫ້ປະຊາຊົນໄວຂຶ້ນ.

ບົດສະຫຼຸບ

ໃນຂະນະທີ່ຫຼາຍປະເທດເວົ້າເຖິງ AI ໃນມຸມມອງຂອງການຕອບຄຳຖາມ, ການຂຽນບົດຄວາມ ຫຼື ສ້າງຮູບພາບສິລະປະ. ແຕ່ສຳລັບປະເທດລາວ, AI ແລະ ເຕັກໂນໂລຊີຄອມພິວເຕີວິຊັນ ມີຄວາມໝາຍທີ່ເລິກເຊິ່ງກວ່ານັ້ນ. ມັນຄືເຄື່ອງມືທີ່ກຳລັງປົກປ້ອງຊີວິດປະຊາຊົນ, ຊ່ວຍຢຽວຢາບາດແຜຈາກອະດີດໃນພື້ນແຜ່ນດິນລາວ, ແລະ ເປັນຄວາມຫວັງທີ່ສຳຄັນໃນການກ້າວໄປສູ່ການເປັນປະເທດທີ່ປອດໄພຈາກລະເບີດຕົກຄ້າງໃນອະນາຄົດ.