AI ແບບເປີດ (Open Source) ຕໍ່ກັບ AI ແບບປິດ (Closed Source): ຂໍ້ຖົກຖຽງແຫ່ງຍຸກສະໄໝ

ລອງຈິນຕະນາການເບິ່ງວ່າ ຖ້າຮ້ານຕຳໝາກຫຸ່ງທີ່ແຊບທີ່ສຸດໃນນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ຕັດສິນໃຈແຈກຢາຍ “ສູດລັບ” ຂອງພວກເຂົາໃຫ້ທຸກຄົນໄດ້ຮູ້. ບາງຄົນອາດຈະເອົາສູດນັ້ນໄປປັບປຸງຕື່ມໃສ່ປູມ້າ ຫຼື ປາແດກສູດໃໝ່ ແລ້ວແບ່ງປັນໃຫ້ເພື່ອນບ້ານ. ແຕ່ໃນຂະນະດຽວກັນ, ອີກຮ້ານໜຶ່ງພັດເກັບຮັກສາສູດຂອງຕົນໄວ້ເປັນຄວາມລັບຂັ້ນສຸດຍອດ ເພື່ອຮັບປະກັນວ່າມີແຕ່ຮ້ານຂອງເຂົາເຈົ້າເທົ່ານັ້ນທີ່ເຮັດລົດຊາດນີ້ໄດ້ ແລະ ຮັບປະກັນຄວາມສະອາດປອດໄພຂອງອາຫານຮ້ານຕົນເອງ.

ໃນໂລກຂອງເຕັກໂນໂລຊີ ແລະ ປັນຍາປະດິດ (AI - Artificial Intelligence), ເຮົາກຳລັງປະເຊີນໜ້າກັບສະຖານະການແບບດຽວກັນນີ້ແປະ! ເຊິ່ງມັນໄດ້ກາຍເປັນຂໍ້ຖົກຖຽງລະດັບໂລກໃນຍຸກປັດຈຸບັນ ນັ້ນກໍຄື: ເຮົາຄວນແບ່ງປັນ AI ແບບເປີດ (Open Source) ຫຼື ແບບປິດ (Closed Source)?

1. AI ແບບເປີດ (Open Source AI) ແມ່ນຫຍັງ?

AI ແບບເປີດ ຫຼື Open Source AI ປຽບເໝືອນຮ້ານຕຳໝາກຫຸ່ງທີ່ແຈກສູດໃຫ້ທຸກຄົນ. ບໍລິສັດ ຫຼື ນັກພັດທະນາທີ່ສ້າງ AI ຈະເປີດເຜີຍ “ໂຄງສ້າງ ແລະ ລະຫັດ” ໃຫ້ສາທາລະນະຊົນສາມາດເຂົ້າເຖິງ, ນຳໃຊ້, ແກ້ໄຂ ແລະ ປັບປຸງໄດ້ໂດຍບໍ່ເສຍຄ່າ.

ມັນຊ່ວຍໄດ້ແນວໃດ? ລອງນຶກພາບເບິ່ງກຸ່ມນັກສຶກສາໄອທີ ທີ່ມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດ (ມຊ). ເຂົາເຈົ້າບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງເລີ່ມຕົ້ນສ້າງ AI ໃໝ່ຕັ້ງແຕ່ສູນ. ເຂົາເຈົ້າສາມາດເອົາ Open Source AI ທີ່ມີຢູ່ແລ້ວໃນໂລກ ມາປັບປຸງ ແລະ ສອນໃຫ້ມັນເຂົ້າໃຈ “ພາສາລາວ” ໄດ້ດີຂຶ້ນ, ຫຼື ສ້າງແອັບພລິເຄຊັນທີ່ຊ່ວຍຊາວກະສິກອນຢູ່ປາກຊ່ອງ ກວດກາພະຍາດໃນຕົ້ນກາເຟໄດ້ໂດຍບໍ່ຕ້ອງເສຍເງິນຊື້ລິຂະສິດລາຄາແພງ. ມັນຊຸກຍູ້ໃຫ້ເກີດການຮ່ວມມື ແລະ ການປະດິດສ້າງຢ່າງກວ້າງຂວາງພາຍໃນຊຸມຊົນ.

2. AI ແບບປິດ (Closed Source AI) ແມ່ນຫຍັງ?

ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ, Closed Source AI ຫຼື AI ແບບປິດ ແມ່ນລະບົບທີ່ບໍລິສັດຜູ້ສ້າງເກັບຮັກສາທຸກຢ່າງໄວ້ເປັນຄວາມລັບ. ຜູ້ໃຊ້ສາມາດໃຊ້ງານມັນໄດ້ ແຕ່ບໍ່ສາມາດເຂົ້າໄປເບິ່ງວ່າມັນເຮັດວຽກແນວໃດຢູ່ເບື້ອງຫຼັງ ແລະ ບໍ່ສາມາດດັດແປງໂຄງສ້າງຫຼັກຂອງມັນໄດ້.

ເປັນຫຍັງຫຼາຍບໍລິສັດຈຶ່ງເລືອກວິທີນີ້? ບໍລິສັດໃຫຍ່ໆມັກໃຊ້ຮູບແບບນີ້ ເພື່ອປົກປ້ອງຊັບສິນທາງປັນຍາຂອງຕົນ ແລະ ເພື່ອຄວບຄຸມ “ຄວາມປອດໄພ”. ສຳລັບພາກທຸລະກິດ ຫຼື ໂຮງງານ SME ຢູ່ລາວ, ການໃຊ້ Closed Source AI ອາດຈະສະດວກກວ່າ ເພາະມັນເປັນຜະລິດຕະພັນທີ່ສຳເລັດຮູບ, ງ່າຍຕໍ່ການນຳໃຊ້, ແລະ ມີບໍລິສັດໃຫຍ່ຄອຍເບິ່ງແຍງແກ້ໄຂບັນຫາໃຫ້ສະເໝີ ໂດຍທີ່ທາງທຸລະກິດບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງຈ້າງນັກຂຽນໂປຣແກຣມມາເບິ່ງແຍງເອງ.

3. ການໂຕ້ຖຽງຄັ້ງຍິ່ງໃຫຍ່: ເປັນຫຍັງໂລກຈຶ່ງແບ່ງເປັນສອງຝ່າຍ?

ການໂຕ້ຖຽງລະຫວ່າງສອງຝ່າຍນີ້ ຫຼັກໆແມ່ນວົນວຽນຢູ່ກັບສອງເລື່ອງຄື: ຄວາມປອດໄພ ແລະ ການຜູກຂາດ.

ຝ່າຍສະໜັບສະໜູນ AI ແບບປິດ (ເນັ້ນຄວາມປອດໄພ)

ກຸ່ມນີ້ເຊື່ອວ່າ AI ເປັນເຄື່ອງມືທີ່ມີພະລັງມະຫາສານ. ຖ້າເຮົາເປີດເຜີຍທຸກຢ່າງໃຫ້ທຸກຄົນຮູ້, ຜູ້ບໍ່ຫວັງດີອາດຈະນຳເອົາ AI ໄປສ້າງສິ່ງທີ່ເປັນອັນຕະລາຍໄດ້. ຍົກຕົວຢ່າງ: ການສ້າງຂ່າວປອມ (Fake News) ທີ່ແນບນຽນຫຼາຍເພື່ອກໍ່ຄວາມວຸ້ນວາຍໃນຊ່ວງງານບຸນພະທາດຫຼວງ ຫຼື ສ້າງໂປຣແກຣມມາຫຼອກລວງເອົາເງິນໃນບັນຊີທະນາຄານຂອງຄົນລາວ. ດັ່ງນັ້ນ, ພວກເຂົາຈຶ່ງເຊື່ອວ່າ AI ຄວນຖືກຄວບຄຸມຢ່າງເຂັ້ມງວດໂດຍບໍລິສັດທີ່ມີຄວາມຮັບຜິດຊອບ.

ຝ່າຍສະໜັບສະໜູນ AI ແບບເປີດ (ເນັ້ນອິດສະຫຼະພາບ ແລະ ການພັດທະນາ)

ກຸ່ມນີ້ເຊື່ອວ່າ ການປິດ AI ໄວ້ກັບບໍລິສັດຍັກໃຫຍ່ພຽງບໍ່ເທົ່າໃດແຫ່ງ ຈະເຮັດໃຫ້ເກີດການ “ຜູກຂາດ” ແລະ ເຮັດໃຫ້ເຕັກໂນໂລຊີມີລາຄາແພງເກີນໄປ. ພວກເຂົາແຍ້ງວ່າ ເມື່ອມີຄົນເຫັນລະບົບຫຼາຍຄົນ ກໍຍິ່ງຊ່ວຍກັນຊອກຫາຂໍ້ຜິດພາດ ແລະ ສ້າງລະບົບປ້ອງກັນໄດ້ໄວ ແລະ ດີກວ່າເກົ່າ.

4. ຜົນກະທົບ ແລະ ຄວາມສຳຄັນຕໍ່ປະເທດລາວ

ຂໍ້ຖົກຖຽງນີ້ບໍ່ໄດ້ເປັນພຽງເລື່ອງຂອງຕ່າງປະເທດ ແຕ່ມີຜົນໂດຍກົງຕໍ່ເຮົາ. ສຳລັບປະເທດລາວທີ່ມີຕະຫຼາດຂະໜາດນ້ອຍ, Open Source AI ອາດຈະເປັນກຸນແຈສຳຄັນທີ່ສຸດສຳລັບອະນາຄົດຂອງພວກເຮົາ. ເປັນຫຍັງຈຶ່ງເປັນແນວນັ້ນ?

ບໍລິສັດຍັກໃຫຍ່ລະດັບໂລກມັກຈະພັດທະນາ AI ເພື່ອຕອບສະໜອງຕະຫຼາດໃຫຍ່ ເຂົາເຈົ້າອາດຈະບໍ່ມີແຮງຈູງໃຈທີ່ຈະມາລົງທຶນສ້າງ AI ທີ່ເຂົ້າໃຈພາສາລາວແບບເລິກເຊິ່ງ, ສ້າງລະບົບວິເຄາະສະພາບການຈະລາຈອນໃນນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ, ຫຼື ສ້າງເຊັນເຊີ AI ທີ່ວິເຄາະລະດັບນ້ຳໃນແມ່ນ້ຳຂອງໂດຍສະເພາະ. ແຕ່ຖ້າພວກເຮົາມີ Open Source AI, ນັກພັດທະນາຊາວລາວສາມາດນຳເອົາໂຄງສ້າງພື້ນຖານທີ່ແຂງແກ່ນມາສືບຕໍ່ພັດທະນາໃຫ້ເໝາະສົມກັບບໍລິບົດບ້ານເຮົາໄດ້ທັນທີ ທັງຍັງປະຢັດງົບປະມານໄດ້ມະຫາສານ ແລະ ມີຄວາມເປັນເຈົ້າການໃນລະບົບຂໍ້ມູນຂອງຕົນເອງ.

ຈຸດສຳຄັນທີ່ຄວນຈື່ (Key Takeaways)

• Open Source AI: ແມ່ນການແບ່ງປັນໂຄງສ້າງ ແລະ ລະຫັດຂອງ AI ໃຫ້ທຸກຄົນສາມາດເຂົ້າເຖິງ ແລະ ນຳໄປພັດທະນາຕໍ່ຍອດໄດ້ຟຣີ ເຊິ່ງຊ່ວຍຫຼຸດຕົ້ນທຶນໃຫ້ກັບນັກປະດິດສ້າງໜ້າໃໝ່.
• Closed Source AI: ແມ່ນການເກັບຮັກສາໂຄງສ້າງໄວ້ເປັນຄວາມລັບ ປົກປ້ອງຊັບສິນທາງປັນຍາ ເຊິ່ງມັກຈະໃຊ້ງານງ່າຍ ແລະ ມີທີມງານມືອາຊີບຄອຍເບິ່ງແຍງ.
• ຄວາມປອດໄພ ຕໍ່ກັບ ນະວັດຕະກຳ: ການໂຕ້ຖຽງຫຼັກແມ່ນເລື່ອງຄວາມຢ້ານກົວວ່າຄົນບໍ່ດີຈະໃຊ້ AI ໃນທາງທີ່ຜິດ (ສະທ້ອນໂດຍຝ່າຍປິດ) ຕໍ່ກັບ ຄວາມຢ້ານກົວວ່າບໍລິສັດໃຫຍ່ຈະຜູກຂາດເຕັກໂນໂລຊີ (ສະທ້ອນໂດຍຝ່າຍເປີດ).
• ຜົນປະໂຫຍດສຳລັບລາວ: Open Source ເປີດໂອກາດໃຫ້ນັກພັດທະນາທ້ອງຖິ່ນລາວ ສາມາດສ້າງ AI ທີ່ຕອບໂຈດບັນຫາພາຍໃນປະເທດໄດ້ຢ່າງອິດສະຫຼະ ແລະ ກ້າວທັນໂລກ.

ສະຫຼຸບ

ໃນທ້າຍທີ່ສຸດແລ້ວ, ໂລກຂອງພວກເຮົາປັດຈຸບັນນີ້ກຳລັງຕ້ອງການເຕັກໂນໂລຊີທັງສອງຮູບແບບ. AI ແບບປິດ ຍັງຄົງຈຳເປັນສຳລັບໜ້າວຽກທີ່ຕ້ອງການຄວາມປອດໄພສູງສຸດ ແລະ ການບໍລິການທີ່ເປັນມາດຕະຖານໃຫ້ແກ່ອົງກອນໃຫຍ່. ໃນຂະນະທີ່ AI ແບບເປີດ ແມ່ນພະລັງຂັບເຄື່ອນການສຶກສາ, Startup ໃໝ່ໆ, ແລະ ທຸລະກິດຂະໜາດນ້ອຍ ໃຫ້ສາມາດເຕີບໂຕໄດ້ໜ້າປະທັບໃຈ. ສຳລັບປະເທດລາວເຮົາ, ການເຂົ້າໃຈບັນຫານີ້ ແລະ ເລືອກໃຊ້ໂອກາດຈາກການແບ່ງປັນເຕັກໂນໂລຊີ (Open Source) ຈະເປັນສ່ວນສຳຄັນທີ່ເຮັດໃຫ້ຊາດເຮົາກ້າວເຂົ້າສູ່ຍຸກດິຈິຕອນໄດ້ຢ່າງໝັ້ນຄົງ ແລະ ປອດໄພ.