ການກະກຽມນັກຮຽນລາວ ສຳລັບຕະຫຼາດແຮງງານໃນຍຸກ AI

ລອງຈິນຕະນາການເບິ່ງວ່າ: ຖ້າທ່ານມີຜູ້ຊ່ວຍທີ່ສາມາດຈື່ຈຳປຶ້ມທຸກຫົວໃນຫໍສະໝຸດ, ສາມາດແກ້ໂຈດເລກທີ່ຊັບຊ້ອນໃນພຽງສ້ຽວວິນາທີ, ແລະ ສາມາດຕອບຄຳຖາມປະຫວັດສາດໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງຊັດເຈນ. ຜູ້ຊ່ວຍນັ້ນບໍ່ແມ່ນຄົນ ແຕ່ແມ່ນ AI (Artificial Intelligence ຫຼື ປັນຍາປະດິດ).

ໃນເມື່ອເຕັກໂນໂລຊີສາມາດຈື່ຈຳ ແລະ ຄົ້ນຫາຂໍ້ມູນໄດ້ດີກວ່າມະນຸດແບບນີ້, ຄຳຖາມທີ່ສຳຄັນສຳລັບລະບົບການສຶກສາໃນລາວກໍຄື: “ພວກເຮົາຄວນສອນຫຍັງໃຫ້ລູກຫຼານ ຖ້າການທ່ອງຈຳບໍ່ແມ່ນສິ່ງສຳຄັນທີສຸດອີກຕໍ່ໄປ?” ບົດຄວາມນີ້ຈະພາທ່ານໄປທຳຄວາມເຂົ້າໃຈວ່າ ເປັນຫຍັງການສຶກສາຈຶ່ງຕ້ອງປ່ຽນແປງ ແລະ ທັກສະໃດແດ່ທີ່ໂຮງຮຽນຄວນເນັ້ນໜັກ ເພື່ອກຽມພ້ອມໃຫ້ນັກຮຽນລາວຮຸ່ນໃໝ່ສາມາດແຂ່ງຂັນໄດ້ໃນອະນາຄົດ.

AI (ປັນຍາປະດິດ) ແມ່ນຫຍັງ ແລະ ເປັນຫຍັງຈຶ່ງປ່ຽນແປງວິທີເຮັດວຽກ?

ສຳລັບຜູ້ທີ່ອາດຈະຍັງໃໝ່ກັບເລື່ອງນີ້, ໃຫ້ປຽບທຽບ AI ວ່າເປັນ “ໂປຣແກຣມຄອມພິວເຕີທີ່ສາມາດຮຽນຮູ້ ແລະ ຄິດເອງໄດ້” ໃນລະດັບໜຶ່ງ. ໃນອະດີດ, ຄອມພິວເຕີເຮັດວຽກຕາມຄຳສັ່ງທີ່ຄົນປ້ອນໃຫ້ເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ປັດຈຸບັນ AI ສາມາດຮຽນຮູ້ຈາກຂໍ້ມູນມະຫາສານແລ້ວສ້າງຄຳຕອບໃໝ່ໆອອກມາໄດ້ ເຊັ່ນ: ChatGPT ທີ່ສາມາດຂຽນບົດຄວາມ, ສ້າງແຜນທຸລະກິດ, ຫຼື ແປພາສາໄດ້ຢ່າງເປັນທຳມະຊາດ.

ເມື່ອ AI ສາມາດເຮັດວຽກທີ່ເປັນແບບແຜນ (Routine) ແລະ ວຽກທີ່ຕ້ອງໃຊ້ຄວາມຈຳໄດ້ດີຫຼາຍ, ຕະຫຼາດແຮງງານກໍເລີ່ມປ່ຽນໄປ. ທຸລະກິດຈະບໍ່ຕ້ອງການຄົນທີ່ເກັ່ງແຕ່ເລື່ອງທ່ອງຈຳ, ແຕ່ຕ້ອງການຄົນທີ່ສາມາດ “ໃຊ້ງານ AI ເປັນ” ແລະ ມີທັກສະທີ່ AI ບໍ່ສາມາດຮຽນແບບໄດ້.

ເປັນຫຍັງການ “ທ່ອງຈຳ” ຈຶ່ງບໍ່ພຽງພໍອີກຕໍ່ໄປ?

ຕັ້ງແຕ່ອະດີດ, ການສຶກສາມັກຈະວັດຜົນກັນທີ່ຄວາມຈຳ: ໃຜຈື່ສູດຄິດໄລ່ໄດ້, ໃຜຈື່ປີທີ່ເກີດເຫດການສຳຄັນໄດ້ ຄືຄົນເກັ່ງ. ແຕ່ໃນໂລກຕົວຈິງທຸກມື້ນີ້ ຖ້າພະນັກງານຢາກຮູ້ກົດໝາຍພາສີ, ພວກເຂົາພຽງແຕ່ພິມຖາມໃນອິນເຕີເນັດ ຫຼື ຖາມ AI. ຂໍ້ມູນມີໃຫ້ເຂົ້າເຖິງງ່າຍພຽງປາຍນິ້ວ.

ຖ້າໂຮງຮຽນຍັງສອນໃຫ້ນັກຮຽນເສັງເອົາຄະແນນດ້ວຍການທ່ອງຈຳຂໍ້ມູນໃນປຶ້ມ, ນັກຮຽນຈະຮຽນຈົບອອກມາພ້ອມກັບທັກສະທີ່ຄອມພິວເຕີສາມາດເຮັດໄດ້ໄວກວ່າ ແລະ ຖືກຕ້ອງກວ່າ. ດັ່ງນັ້ນ, ໂຮງຮຽນຈຶ່ງຕ້ອງປ່ຽນບົດບາດຈາກການເປັນ “ຜູ້ປ້ອນຂໍ້ມູນ” ມາເປັນ “ຜູ້ຝຶກຝົນວິທີຄິດ”.

4 ທັກສະສຳຄັນທີ່ໂຮງຮຽນລາວຄວນສອນໃນຍຸກ AI

ແທນທີ່ຈະໃຫ້ທ່ອງຈຳ, ນີ້ຄື 4 ທັກສະທີ່ນັກຮຽນເລີ່ມຮຽນຮູ້ເພື່ອໃຫ້ຢູ່ລອດ ແລະ ເຕີບໃຫຍ່ໃນຍຸກປັນຍາປະດິດ:

1. ທັກສະການຄິດວິເຄາະ (Critical Thinking)

ເມື່ອຂໍ້ມູນມີຫຼາຍເກີນໄປ, ສິ່ງສຳຄັນຄືການແຍກແຍະວ່າຫຍັງແທ້ ຫຍັງປອມ. ໂຮງຮຽນຄວນສອນໃຫ້ນັກຮຽນຮູ້ຈັກຕັ້ງຄຳຖາມ ແລະ ບໍ່ເຊື່ອທຸກຢ່າງທີ່ເຫັນໃນອິນເຕີເນັດຢ່າງງ່າຍດາຍ.

• ຕົວຢ່າງໃນລາວ: ຖ້າມີຂ່າວລືໃນສັງຄົມອອນລາຍກ່ຽວກັບ “ລະດັບນ້ຳຂອງຈະຖ້ວມໃຫຍ່ໃນມື້ອື່ນ”, ຜູ້ທີ່ມີທັກສະການຄິດວິເຄາະ ຈະບໍ່ຟ້າວຕົກໃຈແຊຣ໌ຂ່າວ, ແຕ່ຈະເຂົ້າໄປເຊັກຂໍ້ມູນຈາກແຫຼ່ງທີ່ເຊື່ອຖືໄດ້ ເຊັ່ນ ກົມອຸຕຸນິຍົມວິທະຍາ ກ່ອນຕັດສິນໃຈ.

2. ຄວາມຄິດສ້າງສັນ ແລະ ການແກ້ໄຂບັນຫາ (Creativity and Problem Solving)

AI ສາມາດປະຕິບັດຕາມກົດເກນໄດ້ດີ, ແຕ່ມະນຸດຄືຜູ້ທີ່ຄິດນອກກອບ. ການສອນໃຫ້ນັກຮຽນແກ້ໄຂບັນຫາທີ່ບໍ່ມີຄຳຕອບຕາຍຕົວ ແມ່ນກຸນແຈສຳຄັນ.

• ຕົວຢ່າງໃນລາວ: ແທນທີ່ຈະສອນພຽງແຕ່ວິທີປູກກາເຟ, ຄວນໃຫ້ນັກຮຽນທົດລອງຕັ້ງໂຈດວ່າ “ເຮົາຈະໃຊ້ເຕັກໂນໂລຊີ ຫຼື ການຕະຫຼາດແບບໃດ ເພື່ອເພີ່ມມູນຄ່າໃຫ້ກາເຟປາກຊ່ອງສາມາດຂາຍໄດ້ໃນລາຄາແພງຂຶ້ນໃນຕະຫຼາດໂລກ?” ຫຼື “ຈະມີວິທີການແນວໃດເພື່ອຫຼຸດຜ່ອນບັນຫາລົດຕິດໃນຊ່ວງເວລາເລີກການໃນນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ?” ຄວາມຄິດສ້າງສັນແບບນີ້ AI ຄິດແທນເຮົາບໍ່ໄດ້ງ່າຍໆ.

3. ຄວາມສະຫຼາດທາງອາລົມ ແລະ ການສື່ສານ (Emotional Intelligence & Communication)

ບໍ່ວ່າ AI ຈະເກັ່ງສ່ຳໃດ, ມັນກໍບໍ່ມີຫົວໃຈ, ບໍ່ມີຄວາມເຫັນອົກເຫັນໃຈ ແລະ ບໍ່ເຂົ້າໃຈວັດທະນະທຳທີ່ເລິກເຊິ່ງ. ທັກສະການເຮັດວຽກຮ່ວມກັບຄົນອື່ນ, ການເປັນຜູ້ນຳ, ແລະ ການເຂົ້າໃຈຄວາມຮູ້ສຶກຂອງມະນຸດຈະມີຄ່າສູງຂຶ້ນຢ່າງມະຫາສານ.

• ຕົວຢ່າງໃນລາວ: ໃນງານບຸນນະມັດສະການພຣະທາດຫຼວງ, ການບໍລິການດູແລແຂກທ່ອງທ່ຽວ ຫຼື ການເຈລະຈາທຸລະກິດນ້ອຍ-ໃຫຍ່ (SMEs) ຕາມຮ້ານຄ້າຕ່າງໆ ລ້ວນແລ້ວແຕ່ຕ້ອງອາໄສຮອຍຍິ້ມ, ຄວາມຈິງໃຈ ແລະ ການເຂົ້າໃຈສະພາບຈິດໃຈຂອງລູກຄ້າ ເຊິ່ງເປັນສະເໜ່ຂອງຄົນລາວທີ່ເຕັກໂນໂລຊີເຮັດແທນບໍ່ໄດ້.

4. ຄວາມສາມາດໃນການປັບຕົວ ແລະ ຮຽນຮູ້ຕະຫຼອດຊີວິດ (Adaptability & Lifelong Learning)

ຍຸກນີ້ເຕັກໂນໂລຊີປ່ຽນໄວຫຼາຍ. ສິ່ງທີ່ຮຽນໃນປີນີ້ ອາດຈະລ້າສະໄໝໃນອີກ 3 ປີຂ້າງໜ້າ. ໂຮງຮຽນຕ້ອງປູກຝັງໃຫ້ນັກຮຽນ “ຮັກໃນການຮຽນຮູ້” ແທນທີ່ຈະຮຽນພຽງເພື່ອໃຫ້ຈົບໄປ. ນັກຮຽນຕ້ອງພ້ອມທີ່ຈະລຶບຄວາມຮູ້ເກົ່າແລ້ວຮຽນຮູ້ເຄື່ອງມືໃໝ່ໆສະເໝີ.

ສິ່ງທີ່ພໍ່ແມ່ ແລະ ຄູອາຈານສາມາດເລີ່ມເຮັດໄດ້ມື້ນີ້

• ຊົມເຊີຍຄວາມພະຍາຍາມ, ບໍ່ແມ່ນແຕ່ຄະແນນ: ເວລານັກຮຽນຕັ້ງຄຳຖາມທີ່ທ້າທາຍ, ຄູຄວນໃຫ້ກຳລັງໃຈ ບໍ່ແມ່ນການບັງຄັບໃຫ້ເຫັນດີກັບທຸກຄຳຕອບໃນປຶ້ມ.
• ເນັ້ນການລົງມືປະຕິບັດ (Project-Based Learning): ໃຫ້ວຽກບ້ານເປັນໂຄງການທີ່ຕ້ອງເຮັດວຽກເປັນທີມ, ແກ້ໄຂບັນຫາໃນຊຸມຊົນຕົວຈິງ ແທນທີ່ການໃຫ້ກ່າຍບົດຮຽນລົງປຶ້ມ.
• ສອນໃຫ້ໃຊ້ AI ຢ່າງຖືກຕ້ອງ: ແທນທີ່ຈະຫ້າມໃຊ້ ChatGPT ເພາະຢ້ານເດັກນ້ອຍກ່າຍວຽກ, ຄູສາມາດສອນໃຫ້ເດັກນ້ອຍຮູ້ຈັກໃຊ້ AI ເປັນເຄື່ອງມືມາຊ່ວຍໃນການຄົ້ນຄວ້າ, ໂດຍເນັ້ນການອະທິບາຍ ແລະ ວິເຄາະຂໍ້ມູນທີ່ AI ໃຫ້ມາ.

ຂໍ້ຄິດສຳຄັນທີ່ຄວນຈື່ (Key Takeaways)

• ຄອມພິວເຕີເກັ່ງເລື່ອງການຈື່ ແຕ່ມະນຸດເກັ່ງເລື່ອງການຄິດ. ລະບົບການສຶກສາຕ້ອງຫັນປ່ຽນຈາກການທ່ອງຈຳໄປສູ່ການຄິດວິເຄາະ.
• ທັກສະທີ່ AI ແທນທີ່ຍາກທີ່ສຸດຄື: ຄວາມຄິດສ້າງສັນ, ຄວາມສະຫຼາດທາງອາລົມ (ທັກສະສັງຄົມ), ແລະ ການແກ້ບັນຫາທີ່ຊັບຊ້ອນ.
• ການປູກຝັງນິໄສ “ຮັກການຮຽນຮູ້” ແມ່ນຊັບສິນທີ່ມີຄ່າທີ່ສຸດສຳລັບນັກຮຽນລາວໃນການຮັບມືກັບອະນາຄົດທີ່ບໍ່ແນ່ນອນ.

ບົດສະຫຼຸບ

ປັນຍາປະດິດ ຫຼື AI ບໍ່ແມ່ນສັດຕູທີ່ຈະມາແຍ່ງວຽກເຮົາສະເໝີໄປ ຖ້າຫາກພວກເຮົາຮູ້ຈັກປັບຕົວ. ສຳລັບປະເທດລາວການກຽມຄວາມພ້ອມໃຫ້ນັກຮຽນຕັ້ງແຕ່ມື້ນີ້ ດ້ວຍການປ່ຽນຫ້ອງຮຽນຈາກ “ໂຮງງານຜະລິດນັກທ່ອງຈຳ” ເປັນ “ພື້ນທີ່ສ້າງນັກຄິດສ້າງສັນ ແລະ ນັກແກ້ບັນຫາ” ຈະເປັນປັດໄຈສຳຄັນທີ່ສຸດໃນການສ້າງຊັບພະຍາກອນມະນຸດ. ເພາະໃນທີ່ສຸດແລ້ວ, ຄົນທີ່ຈະຖືກຍາດວຽກ ບໍ່ແມ່ນຄົນທີ່ສູ້ກັບ AI ບໍ່ໄດ້, ແຕ່ແມ່ນຄົນທີ່ບໍ່ຍອມປັບຕົວ ແລະ ຂາດທັກສະການເປັນມະນຸດທີ່ສົມບູນ.