ເບິ່ງເຫັນສິ່ງທີ່ມອງບໍ່ເຫັນ: ຄອມພິວເຕີວິຊັນ (Computer Vision) ເຮັດວຽກແນວໃດ?

ລອງຈິນຕະນາການວ່າ ທ່ານກຳລັງຍ່າງເລາະຊື້ເຄື່ອງຢູ່ຕະຫຼາດເຊົ້າ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ. ພຽງແຕ່ທ່ານກວາດສາຍຕາໄປ, ສະໝອງຂອງທ່ານກໍສາມາດບອກໄດ້ທັນທີວ່າ ອັນໃດຄືໝາກຫຸ່ງ, ອັນໃດຄືປາ, ແລະ ໃຜຄືໝູ່ທີ່ກຳລັງຍ່າງມາຫາ. ສຳລັບມະນຸດເຮົາ, ການມອງເຫັນແມ່ນເລື່ອງທຳມະຊາດທີ່ງ່າຍດາຍຫຼາຍ. ແຕ່ສຳລັບຄອມພິວເຕີທີ່ບໍ່ມີດວງຕາ ແລະ ສະໝອງຄືກັບເຮົາເດ? ມັນສາມາດຈຳແນກຮູບພາບເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ແນວໃດ?

ຄຳຕອບຂອງປິດສະໜານີ້ກໍຄື ຄອມພິວເຕີວິຊັນ (Computer Vision ຫຼື ມັກເອີ້ນຫຍໍ້ວ່າ CV) ເຊິ່ງເປັນເຕັກໂນໂລຊີທີ່ກຳລັງປ່ຽນແປງວິຖີຊີວິດຂອງຜູ້ຄົນທົ່ວໂລກ ລວມທັງໃນປະເທດລາວເຮົາ.

ຄອມພິວເຕີວິຊັນ (Computer Vision) ແມ່ນຫຍັງ?

ຄອມພິວເຕີວິຊັນ ແມ່ນຂະແໜງການໜຶ່ງຂອງເຕັກໂນໂລຊີ ປັນຍາປະດິດ (Artificial Intelligence ຫຼື AI) ທີ່ເຮັດໜ້າທີ່ປຽບເໝືອນການສ້າງ “ດວງຕາ” ແລະ “ຄວາມເຂົ້າໃຈ” ໃຫ້ກັບຄອມພິວເຕີ. ເປົ້າໝາຍຫຼັກແມ່ນເພື່ອໃຫ້ອຸປະກອນດິຈິຕອນສາມາດເບິ່ງເຫັນ, ວິເຄາະ ແລະ ເຂົ້າໃຈຂໍ້ມູນທີ່ເປັນຮູບພາບ ຫຼື ວິດີໂອ ແລ້ວນຳເອົາຂໍ້ມູນນັ້ນໄປຕັດສິນໃຈ ຫຼື ເຮັດວຽກບາງຢ່າງໂດຍອັດຕະໂນມັດ ໂດຍບໍ່ຕ້ອງອາໄສຄົນເຂົ້າໄປຄວບຄຸມ.

ຄອມພິວເຕີມອງເຫັນຮູບພາບແນວໃດ?

ໃນຂະນະທີ່ເຮົາເບິ່ງເຫັນຮູບພາບຂອງ ປະຕູໄຊ ທີ່ສວຍງາມຕັ້ງສະຫງ່າຢູ່ກາງເມືອງ, ຄອມພິວເຕີພັດບໍ່ໄດ້ເບິ່ງເຫັນເປັນຮູບຊົງແນວນັ້ນ. ສຳລັບຄອມພິວເຕີແລ້ວ, ມັນບໍ່ເຂົ້າໃຈຄວາມໝາຍຂອງ “ຕຶກ” ຫຼື “ຖະໜົນ”. ຮູບພາບດິຈິຕອນທຸກຮູບສຳລັບມັນ ຖືກສ້າງຂຶ້ນມາຈາກຊ່ອງສີ່ລ່ຽມນ້ອຍໆຫຼາກຫຼາຍສີ ຈຳນວນຫຼາຍລ້ານຊ່ອງທີ່ມາລຽງຕໍ່ກັນ ເຊິ່ງເຮົາເອີ້ນວ່າ ພິກເຊວ (Pixels).

ເພື່ອໃຫ້ເຂົ້າໃຈງ່າຍຂຶ້ນ, ນີ້ຄືຂະບວນການທີ່ຄອມພິວເຕີໃຊ້ໃນການ “ອ່ານ” ຮູບພາບ:

• ການປ່ຽນສີເປັນຕົວເລກ: ແຕ່ລະພິກເຊວຈະມີຄ່າຕົວເລກທີ່ບົ່ງບອກເຖິງລະດັບຄວາມສະຫວ່າງ ແລະ ສີອົງປະກອບ (ເຊັ່ນ: ສີແດງ, ສີຂຽວ, ສີຟ້າ). ຄອມພິວເຕີຈະເຫັນຮູບພາບປະຕູໄຊ ເປັນພຽງຕາຕະລາງຕົວເລກຂະໜາດໃຫຍ່.
• ການຊອກຫາຮູບແບບ (Pattern Recognition): ແທນທີ່ຈະພະຍາຍາມເຂົ້າໃຈຮູບທັງໝົດໃນບາດດຽວ, ລະບົບ AI ຈະເຮັດການກວດສອບກຸ່ມຕົວເລກເຫຼົ່ານັ້ນ ເພື່ອຊອກຫາເສັ້ນຊື່, ມຸມ, ເງົາ ຫຼື ຮູບຊົງຕ່າງໆ. ຖ້າມັນພົບເສັ້ນໂຄ້ງສີເຫຼືອງລຽງກັນ ມັນອາດຈະຕີຄວາມໝາຍວ່າເປັນຫຼັງຄາຂອງພະທາດຫຼວງ.
• ການຈຳແນກ ແລະ ຮຽນຮູ້: ລະບົບຈະຕ້ອງຜ່ານການຝຶກຝົນໂດຍການໃຫ້ເບິ່ງຮູບພາບນັບລ້ານໆຮູບ (ຂະບວນການນີ້ເອີ້ນວ່າ Machine Learning). ເມື່ອມັນເຫັນຮູບຈຳນວນຫຼາຍພໍ, ມັນຈຶ່ງສາມາດສະຫຼຸບປຽບທຽບ ແລະ ບອກໄດ້ວ່າ ກຸ່ມຕົວເລກແບບນີ້ຄື ໝາ, ແມວ, ຫຼື ລົດເມ.

ເຕັກໂນໂລຊີນີ້ຊ່ວຍແກ້ໄຂບັນຫາໃນລາວແນວໃດ?

ເຖິງແມ່ນວ່າເຕັກໂນໂລຊີນີ້ຈະຟັງເບິ່ງຄືມີແຕ່ຢູ່ໃນໜັງໄຊໄຟ, ແຕ່ໃນຄວາມເປັນຈິງ ມັນສາມາດນຳມາແກ້ໄຂບັນຫາຕົວຈິງໃນຊີວິດປະຈຳວັນ ແລະ ທຸລະກິດຂອງຄົນລາວໄດ້ຢ່າງຊັດເຈນ:

• ການແກ້ໄຂບັນຫາຈະລາຈອນໃນນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ: ກ້ອງວົງຈອນປິດ (CCTV) ທີ່ຕິດຢູ່ຕາມໄຟແດງ ຫຼື ຈຸດສຳຄັນຕ່າງໆ ສາມາດຕິດຄອມພິວເຕີວິຊັນ ເພື່ອນັບຈຳນວນລົດ, ຈຳແນກປະເພດລົດ, ຫຼື ອ່ານປ້າຍທະບຽນອັດຕະໂນມັດ ໂດຍຂໍ້ມູນເຫຼົ່ານີ້ຈະຊ່ວຍໃຫ້ເຈົ້າໜ້າທີ່ຈາລະຈອນ ປັບປ່ຽນສັນຍານໄຟແດງໄດ້ຢ່າງເໝາະສົມໃນຊົ່ວໂມງເລັ່ງດ່ວນ.
• ການຍົກລະດັບກະສິກຳຢູ່ປາກຊ່ອງ: ຊາວກະສິກອນສາມາດນຳໃຊ້ ໂດຣນ (Drone) ບິນຖ່າຍຮູບສວນກາເຟໃນມຸມສູງ. ຈາກນັ້ນໃຫ້ລະບົບຄອມພິວເຕີວິຊັນຊ່ວຍວິເຄາະຮູບພາບດັ່ງກ່າວ ເພື່ອຊອກຫາຕົ້ນກາເຟທີ່ເລີ່ມເປັນພະຍາດ, ມີແມງໄມ້ທຳລາຍ ຫຼື ຂາດນ້ຳ ກ່ອນທີ່ຕາຂອງຄົນເຮົາຈະສັງເກດເຫັນ ຊ່ວຍສະກັດກັ້ນຄວາມເສຍຫາຍໄດ້ທັນທ່ວງທີ.
• ການຕິດຕາມລະດັບນ້ຳຂອງ ແລະ ໄພທຳມະຊາດ: ລະບົບກ້ອງອັດສະລິຍະສາມາດຖ່າຍຮູບ ແລະ ປະເມີນລະດັບນ້ຳຂອງຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງຕະຫຼອດ 24 ຊົ່ວໂມງ. ມັນສາມາດຈຳແນກສີຂອງນ້ຳ ຫຼື ປະລິມານຂີ້ເຫຍື້ອທີ່ໄຫຼມາ ແລ້ວແຈ້ງເຕືອນອັດຕະໂນມັດຫາກພົບຄວາມສ່ຽງທີ່ຈະເກີດນ້ຳຖ້ວມກະທັນຫັນ.

ສິ່ງທີ່ຄວນຈື່ (Key Takeaways)

• Computer Vision (CV) ແມ່ນເຕັກໂນໂລຊີພາຍໃຕ້ຂະແໜງ AI ທີ່ຊ່ວຍໃຫ້ຄອມພິວເຕີເຂົ້າໃຈ ແລະ ວິເຄາະຮູບພາບ ຫຼື ວິດີໂອດິຈິຕອນ.
• ຄອມພິວເຕີບໍ່ໄດ້ເບິ່ງຮູບເປັນພາບລວມຄືກັບມະນຸດ, ແຕ່ມັນແປງຮູບພາບໄປເປັນ ພິກເຊວ (Pixels) ແລະ ອ່ານຂໍ້ມູນເປັນໜ້າກະດາດຕົວເລກຂະໜາດໃຫຍ່.
• ລະບົບຕ້ອງອາໄສການຝຶກຝົນ (Training) ຈາກພື້ນຖານຂໍ້ມູນຮູບພາບຈຳນວນມະຫາສານ ເພື່ອໃຫ້ມັນຈື່ຈຳມາດຕະຖານ ແລະ “ຮູບແບບ” ຂອງສິ່ງຕ່າງໆໄດ້.
• ເຕັກໂນໂລຊີນີ້ບໍ່ແມ່ນເລື່ອງໄກຕົວເລີຍ ແລະ ມັນສາມາດສ້າງຜົນປະໂຫຍດໃຫ້ປະເທດລາວໄດ້ຫຼາຍດ້ານ, ຕັ້ງແຕ່ການຄຸ້ມຄອງການຈາລະຈອນ ໄປຈົນເຖິງການກະສິກຳອັດສະລິຍະ (Smart Farming).

ສະຫຼຸບແລ້ວ, ຄອມພິວເຕີວິຊັນ (Computer Vision) ບໍ່ແມ່ນມົນຄາຖາ ຫຼື ເລື່ອງຂອງອະນາຄົດທີ່ຢູ່ໄກເກີນເອື້ອມ. ມັນຄືວິທະຍາສາດທີ່ກຳລັງປ່ຽນແປງວິທີການທີ່ອຸປະກອນດິຈິຕອນຮັບຮູ້ໂລກອ້ອມຕົວເຮົາ. ການເຂົ້າໃຈຫຼັກການພື້ນຖານຂອງມັນ ຈະເປັນກຸນແຈສຳຄັນທີ່ຊ່ວຍໃຫ້ພວກເຮົາ, ໂດຍສະເພາະທຸລະກິດ (SMEs) ແລະ ນັກປະດິດສ້າງຮຸ່ນໃໝ່ໃນລາວ, ສາມາດນຳເອົາເຕັກໂນໂລຊີນີ້ມາປັບໃຊ້ເພື່ອແກ້ໄຂບັນຫາ, ຫຼຸດຜ່ອນຕົ້ນທຶນ ແລະ ເຮັດໃຫ້ຊີວິດການເປັນຢູ່ຂອງພວກເຮົາສະດວກສະບາຍຂຶ້ນກວ່າເກົ່າຢ່າງແນ່ນອນ.