ບັນຫາລິຂະສິດ: ໃຜເປັນເຈົ້າຂອງບົດຄວາມທີ່ຂຽນໂດຍ AI?

ລອງຈິນຕະນາການເບິ່ງວ່າ: ທ່ານເປັນເຈົ້າຂອງຮ້ານກາເຟຢູ່ເມືອງປາກຊ່ອງ ແຂວງຈຳປາສັກ. ທ່ານຕ້ອງການໂຄສະນາກາເຟລົດຊາດໃໝ່ ແຕ່ຄິດຄຳໂຄສະນາບໍ່ອອກ, ທ່ານຈຶ່ງໃຫ້ ChatGPT ຊ່ວຍຂຽນແຄັບຊັ່ນ (Caption) ໃຫ້. ປາກົດວ່າແຄັບຊັ່ນນັ້ນໂດ່ງດັງ ແລະ ມີຄົນແຊຣ໌ກັນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍໃນສື່ສັງຄົມອອນລາຍ. ແຕ່ມື້ໜຶ່ງ, ຮ້ານກາເຟຄູ່ແຂ່ງພັດກັອບປີ້ຄຳໂຄສະນານັ້ນໄປໃຊ້ໜ້າຕາເສີຍ. ຄຳຖາມຄື: ທ່ານສາມາດຟ້ອງຮ້ອງພວກເຂົາຂໍ້ຫາລະເມີດລິຂະສິດໄດ້ຫຼືບໍ່? ຄຳຕອບອາດຈະເຮັດໃຫ້ທ່ານຕົກໃຈ!

ໃນຍຸກທີ່ທຸກຄົນສາມາດເຂົ້າເຖິງ ໂມເດວພາສາຂະໜາດໃຫຍ່ (Large Language Model ຫຼື LLM) ເຊັ່ນ ChatGPT ໄດ້ຢ່າງງ່າຍດາຍ, ການສ້າງເນື້ອຫາຈຶ່ງໄວຄືປອກກ້ວຍເຂົ້າປາກ. ແຕ່ສິ່ງທີ່ຕາມມາຄື “ພື້ນທີ່ສີເທົາ” ທາງກົດໝາຍທີ່ຍັງບໍ່ມີຄວາມຊັດເຈນ. ມື້ນີ້ເຮົາຈະມາໄຂຂໍ້ຂ້ອງໃຈເລື່ອງນີ້ກັນໃນພາສາທີ່ເຂົ້າໃຈງ່າຍທີ່ສຸດ.

LLM ແມ່ນຫຍັງ? ແລະ ມັນສ້າງຂໍ້ຄວາມໄດ້ແນວໃດ?

ກ່ອນຈະໄປເວົ້າເລື່ອງລິຂະສິດ, ເຮົາມາທຳຄວາມຮູ້ຈັກກັບຮາກຖານຂອງມັນເຊິ່ງກໍຄື LLM (Large Language Model) ກັນກ່ອນ. ມັນຄືລະບົບປັນຍາປະດິດ (AI) ປະເພດໜຶ່ງທີ່ຖືກຝຶກຝົນໃຫ້ເຂົ້າໃຈ ແລະ ສ້າງພາສາຂອງມະນຸດໄດ້ຢ່າງເປັນທຳມະຊາດ.

ໃຫ້ປຽບທຽບ LLM ຄືກັບນັກສຶກສາທີ່ເຂົ້າໄປອ່ານປຶ້ມທຸກຫົວໃນຫໍສະໝຸດແຫ່ງຊາດທີ່ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ. ຫຼັງຈາກອ່ານຈົບ, ນັກສຶກສາຄົນນັ້ນບໍ່ໄດ້ຈື່ເພື່ອມາລອກກ່າຍທຸກຕົວອັກສອນ, ແຕ່ລາວ “ເຂົ້າໃຈຮູບແບບ” ຂອງການຂຽນ ແລະ ສາມາດປະສົມປະສານຄວາມຮູ້ເຫຼົ່ານັ້ນມາຂຽນເປັນບົດຄວາມໃໝ່ໄດ້. ນີ້ຄືວິທີທີ່ ChatGPT ຂຽນບົດຄວາມ, ຕອບອີເມວ ຫຼື ແຕ່ງກາບກອນໃຫ້ພວກເຮົາ. ມັນບໍ່ໄດ້ກັອບປີ້ໃຜມາແທ້ໆ, ແຕ່ມັນຄາດເດົາຄຳສັບຕໍ່ໄປທີ່ຄວນຈະເປັນ.

ໃຜເປັນເຈົ້າຂອງລິຂະສິດແທ້ໆ?

ນີ້ຄືຈຸດທີ່ເປັນບັນຫາລະດັບໂລກ. ຕາມກົດໝາຍລິຂະສິດຂອງເກືອບທຸກປະເທດໃນປັດຈຸບັນ, ຫຼັກການພື້ນຖານມີຢູ່ວ່າ: “ຜູ້ສ້າງສັນຜົນງານຕ້ອງເປັນມະນຸດເທົ່ານັ້ນ.”

• ຖ້າທ່ານຂຽນເອງ: ທ່ານເປັນເຈົ້າຂອງລິຂະສິດ 100%.
• ຖ້າ AI ຂຽນໃຫ້ທັງໝົດ: ບໍ່ມີໃຜເປັນເຈົ້າຂອງລິຂະສິດເລີຍ! ຜົນງານນັ້ນຈະຕົກເປັນຂອງສາທາລະນະ (Public Domain).

ໝາຍຄວາມວ່າແນວໃດ? ໝາຍຄວາມວ່າຖ້າທ່ານໃຊ້ ChatGPT ເພື່ອຂຽນລາຍລະອຽດສິນຄ້າໃນຮ້ານຂາຍເຄື່ອງ TikTok ຂອງທ່ານແບບ 100% ໂດຍບໍ່ມີການດັດແກ້, ຄູ່ແຂ່ງຂອງທ່ານກໍສາມາດກັອບປີ້ຂໍ້ຄວາມນັ້ນໄປໃຊ້ໄດ້ ໂດຍທີ່ທ່ານບໍ່ສາມາດຮຽກຮ້ອງສິດທາງກົດໝາຍໄດ້ເລີຍ ເພາະມັນບໍ່ແມ່ນຜົນງານທີ່ມະນຸດສ້າງຂຶ້ນ.

ຄວາມສ່ຽງສຳລັບທຸລະກິດໃນລາວ

ການໃຊ້ AI ມີປະໂຫຍດມະຫາສານໃນການປະຢັດເວລາສຳລັບ ທຸລະກິດຂະໜາດນ້ອຍຮອດກາງ (SMEs) ໃນປະເທດເຮົາ, ແຕ່ກໍມີຄວາມສ່ຽງທີ່ຜູ້ປະກອບການຕ້ອງລະວັງ:

• ບໍ່ສາມາດຈົດທະບຽນລິຂະສິດໄດ້: ຖ້າບໍລິສັດທົວຂອງທ່ານໃຊ້ AI ຂຽນໜັງສື ຫຼື ອອກແບບແຜ່ນພັບໂຄສະນາງານບຸນພະທາດຫຼວງທັງໝົດ, ຜົນງານນັ້ນອາດຈະບໍ່ໄດ້ຮັບການຄຸ້ມຄອງທາງກົດໝາຍຊັບສິນທາງປັນຍາ.
• ຄວາມສ່ຽງໃນການລອກລຽນແບບໂດຍບໍ່ຕັ້ງໃຈ (Plagiarism): ບາງຄັ້ງ AI ອາດຈະດຶງເອົາປະໂຫຍກທີ່ຄ້າຍຄືກັບຜົນງານທີ່ມີລິຂະສິດຂອງຄົນອື່ນມາປະກອບກັນ. ຖ້າເຮົາເອົາໄປໃຊ້, ເຮົາອາດຈະກາຍເປັນຜູ້ລະເມີດສິດຄົນອື່ນ.
• ຄວາມລັບທາງທຸລະກິດຮົ່ວໄຫຼ: ການປ້ອນຂໍ້ມູນຄວາມລັບຂອງບໍລິສັດລົງໃນ AI ອາດເຮັດໃຫ້ຂໍ້ມູນເຫຼົ່ານັ້ນຖືກນຳໄປໃຊ້ຝຶກຝົນ AI ຕໍ່ໄປ ແລະ ອາດຫຼຸດລອດໄປເຖິງມືຄູ່ແຂ່ງໄດ້.

ວິທີປ້ອງກັນ ແລະ ນຳໃຊ້ AI ຢ່າງປອດໄພ

ເພື່ອປ້ອງກັນບັນຫາເຫຼົ່ານີ້, ທ່ານພຽງແຕ່ຕ້ອງປ່ຽນວິທີຄິດໃນການເຮັດວຽກກັບ AI:

• ໃຫ້ AI ເປັນພຽງ “ຜູ້ຊ່ວຍ” ບໍ່ແມ່ນ “ຜູ້ແທນ”: ໃຊ້ມັນເພື່ອຫາໄອເດຍ, ວາງໂຄງສ້າງ ຫຼື ຮ່າງບົດຄວາມເບື້ອງຕົ້ນ.
• ໃສ່ “ຄວາມເປັນມະນຸດ” ລົງໄປສະເໝີ: ນຳເອົາຮ່າງທີ່ AI ຂຽນມາປັບປຸງ, ດັດແກ້, ແລະ ຕື່ມສຳນວນພາສາລາວທີ່ເປັນສະຕາຍຂອງທ່ານເອງ. ລອງຍົກຕົວຢ່າງເຫດການທີ່ຄົນລາວເຂົ້າໃຈງ່າຍ ເຊັ່ນ: ສະພາບລົດຕິດຢູ່ໄຟແດງດົງປາລານ ຫຼື ການຂຶ້ນລົງຂອງນໍ້າຂອງ ເພື່ອໃຫ້ມັນເຂົ້າກັບບໍລິບົດທ້ອງຖິ່ນ. ເມື່ອທ່ານມີສ່ວນຮ່ວມໃນການ “ສ້າງສັນ” ເນື້ອຫາດ້ວຍຕົນເອງ, ທ່ານກໍສາມາດອ້າງສິດການເປັນເຈົ້າຂອງໄດ້.
• ຢ່າປ້ອນຂໍ້ມູນສຳຄັນພາຍໃນອົງກອນ: ຫຼີກລ່ຽງການໃສ່ຊື່ລູກຄ້າ, ຕົວເລກການເງິນ ຫຼື ແຜນຍຸດທະສາດທີ່ເປັນຄວາມລັບລົງໃນແຊັດຂອງ AI ເດັດຂາດ.

ຈຸດສຳຄັນທີ່ຄວນຈື່ (Key Takeaways)

• LLM (ໂມເດວພາສາຂະໜາດໃຫຍ່): ເປັນພຽງເຄື່ອງມືທີ່ຮຽນຮູ້ຮູບແບບພາສາ, ບໍ່ແມ່ນມະນຸດ.
• ເນື້ອຫາທີ່ AI ສ້າງ 100%: ປົກກະຕິແລ້ວຈະບໍ່ມີໃຜເປັນເຈົ້າຂອງລິຂະສິດ.
• ຂໍ້ຄວນລະວັງ: ການກັອບປີ້ຈາກ AI ໄປໃຊ້ໂດຍກົງ ອາດເຮັດໃຫ້ຄົນອື່ນສາມາດເອົາຜົນງານຂອງເຮົາໄປໃຊ້ຕໍ່ໄດ້ໂດຍບໍ່ຜິດກົດໝາຍ.
• ວິທີແກ້ໄຂທີ່ດີທີ່ສຸດ: ຮ່ວມມືກັນລະຫວ່າງ AI ແລະ ມະນຸດ. ໃຫ້ AI ຊ່ວຍຮ່າງ, ແລ້ວທ່ານຕ້ອງເປັນຜູ້ດັດແກ້ ແລະ ເພີ່ມເຕີມລາຍລະອຽດສະເໝີ ເພື່ອໃຫ້ເກີດເປັນຜົນງານໃໝ່ທີ່ມີລິຂະສິດຂອງທ່ານເອງ.

ສະຫຼຸບແລ້ວ, ເຕັກໂນໂລຊີ AI ເຊັ່ນ ChatGPT ເປັນເຄື່ອງມືທີ່ຊົງພະລັງ ແລະ ຊ່ວຍໃຫ້ການເຮັດວຽກຂອງຄົນລາວເຮົາສະດວກສະບາຍຂຶ້ນຫຼາຍ. ພຽງແຕ່ເຮົາຕ້ອງໃຊ້ໃຫ້ເປັນ, ຮູ້ເທົ່າທັນຂໍ້ກົດໝາຍ ແລະ ບໍ່ລືມທີ່ຈະໃສ່ຫົວໃຈ ແລະ ເອກະລັກຄວາມເປັນມະນຸດຂອງເຮົາເອງລົງໃນທຸກໆຜົນງານສະເໝີ.